Jakie są najczęstsze urazy zębów i jak się je leczy?

Jak rozpoznać najczęstsze rodzaje uszkodzeń zęba?

Najczęstsze urazy to ukruszenie, pęknięcie, złamanie, przemieszczenie i wybicie zęba.
Ukruszenie to ubytek szkliwa o ostrych krawędziach i nadwrażliwość na zimno. Pęknięcie może dawać ból przy nagryzaniu i bywa niewidoczne gołym okiem. Złamanie korony odsłania zębinę, a czasem miazgę, co powoduje silny ból i krwawienie z wnętrza zęba. Przemieszczenie zęba to jego rozchwianie lub zmiana położenia. Wybicie oznacza całkowity brak zęba w zębodole. Ocenę potwierdza badanie stomatologiczne oraz zdjęcia RTG, a czasem tomografia.

Co robić natychmiast po ukruszeniu lub pęknięciu zęba?

Delikatnie wypłucz jamę ustną, schładzaj policzek i zabezpiecz odłam, jeśli go znajdziesz.
Użyj wody lub soli fizjologicznej do płukania. Nie dotykaj miazgi, nie próbuj niczego przyklejać. Jeśli brzegi ranią język lub policzek, osłoń je woskiem ortodontycznym lub czystym opatrunkiem. Krwawienie z dziąsła uciśnij gazą. Zastosuj zimny okład zewnętrznie. Możesz przyjąć lek przeciwbólowy bez recepty zgodnie z ulotką. Unikaj bardzo twardych pokarmów tą stroną łuku. Jak najszybciej zgłoś się do dentysty, bo wczesna odbudowa chroni miazgę i zmniejsza ryzyko pęknięć.

Jak postępować przy wybiciu zęba zanim dotrzesz do dentysty?

Chwyć ząb za koronę, nie za korzeń, utrzymuj go wilgotno i działaj szybko.
Jeśli to ząb stały i możesz wykonać to bez silnego bólu, umieść go delikatnie z powrotem w zębodole po uprzednim umyciu rąk i zagryź miękką gazę. Najlepsze rokowanie jest przy reimplantacji w ciągu pierwszych 60 minut. Optymalnie w 15–30 minut. Nie reimplantuj zęba mlecznego. Jeśli nie da się tego zrobić bez bólu lub masz wątpliwości, włóż ząb do mleka, roztworu soli fizjologicznej lub do własnej śliny. Nie myj, nie szoruj i nie susz korzenia. Im krótszy czas poza jamą ustną i im lepsze przechowanie, tym większa szansa uratowania. Pilnie udaj się do stomatologa na unieruchomienie i dalsze leczenie.

Kiedy złamanie zęba wymaga leczenia kanałowego?

Leczenie kanałowe zęba jest często konieczne, gdy doszło do obnażenia miazgi lub pojawiają się objawy obumarcia zęba.
Silny, samoistny ból, długotrwała nadwrażliwość na zimno i ciepło, przebarwienie korony, opukowa bolesność czy obrzęk mogą świadczyć o uszkodzeniu miazgi. Potwierdzeniem są testy żywotności i obrazowanie. W zębach z dojrzałym korzeniem najczęściej konieczne jest leczenie kanałowe. W niektórych przypadkach, zwłaszcza u młodszych pacjentów, możliwa bywa terapia biologiczna miazgi. Leczenie pod mikroskopem zwiększa precyzję, a nowoczesne metody dezynfekcji pomagają ograniczyć bakterie w kanałach.

Kiedy potrzebna jest korona lub odbudowa po złamaniu zęba?

Korona lub odbudowa zęba po złamaniu jest niezbędna, gdy ubytek jest rozległy, ściany zęba są osłabione albo ząb był leczony kanałowo.
Małe ukruszenia zwykle wystarczy odbudować kompozytem. Przy większych ubytkach stosuje się nakłady lub korony, które wzmacniają ząb i odtwarzają kształt. Po leczeniu kanałowym ząb bywa bardziej kruchy, dlatego często zaleca się koronę. W zębach bardzo zniszczonych konieczny bywa wkład wzmacniający. Cyfrowa protetyka pozwala dobrać i zaprojektować odbudowę precyzyjnie do zgryzu i estetyki.

Czy reimplantacja wybitego zęba zawsze się udaje?

Skuteczność reimplantacji wybitego zęba nie zawsze jest gwarantowana i zależy od wielu czynników.
Najlepsze rokowanie daje szybkie umieszczenie zęba z powrotem w zębodole i utrzymanie korzenia w wilgoci. Długi czas w suchości obniża szanse powodzenia. U młodszych pacjentów z niedojrzałym korzeniem częściej dochodzi do ponownego ukrwienia. Możliwe są powikłania, na przykład resorpcja lub zespolenie z kością. Dentysta unieruchomi ząb elastyczną szyną i w razie wskazań przepisze antybiotyk oraz zweryfikuje potrzebę szczepienia przeciw tężcowi. Konieczne są regularne kontrole.

Jakie powikłania mogą wystąpić po urazie zęba?

Najczęstsze to problemy z miazgą, przyzębiem i szkliwem, które mogą ujawnić się po czasie.

• Problemy z miazgą i zakażenia: nadwrażliwość na zimno i ciepło, ból przy nagryzaniu, zapalenie lub martwica miazgi, ropień i przetoka.
• Powikłania okołowierzchołkowe i strukturalne: zapalenie tkanek okołowierzchołkowych, resorpcja korzenia (zapalenna i zastępcza), zespolenie z kością.
• Zmiany przyzębia i funkcji: recesje dziąseł, ubytki abrazyjne, zaburzenia zgryzu, bruksizm, ból stawu skroniowo-żuchwowego oraz u dzieci zakłócenie rozwoju zawiązka zęba stałego.

Nawet jeśli objawy ustąpią, warto kontrolować ząb w kolejnych miesiącach.

Kiedy umówić wizytę i jakie pytania zadać stomatologowi?

Wizytę u stomatologa po urazie zęba należy umówić jak najszybciej, nawet jeśli ból jest niewielki lub minął.
Wczesna diagnostyka pozwala ocenić tkanki twarde, więzadła i kość oraz zaplanować leczenie. W gabinecie dostępne są badania obrazowe, w tym zdjęcia panoramiczne i tomografia 3D, które ułatwiają decyzję. Leczenie może obejmować odbudowy kompozytowe, szynowanie, leczenie kanałowe pod mikroskopem, nowoczesną dezynfekcję, a w razie potrzeby rozwiązania protetyczne lub implantologiczne. Dla osób z lękiem możliwa jest sedacja wziewna. Przed sedacją przeprowadza się kwalifikację medyczną, omawia możliwe ryzyka i uzyskuje pisemną zgodę pacjenta.

O co zapytać podczas wizyty:

• jaki to typ urazu i jakie są możliwe scenariusze leczenia
• czy potrzebne są zdjęcia RTG lub tomografia i kiedy je powtórzyć
• jak długo chronić ząb przed obciążeniem i jak dbać o higienę
• czy konieczne jest szynowanie i na jaką orientacyjnie długość
• kiedy zgłosić się na kontrolę i jakie objawy powinny niepokoić
• jakie są alternatywy leczenia i rokowanie w czasie
• czy w mojej sytuacji sprawdzi się sedacja lub komputerowe znieczulenie